Werk en gezin combineren

Werk en gezin combineren, het is een aartsmoeilijke opgave, vooral voor alleenstaande ouders. Er zijn een paar mogelijkheden om de combinatie beter te laten verlopen. Zo kan je tijdelijk minder gaan werken dankzij allerhande verlofstelsels zoals tijdskrediet, loopbaanonderbreking en thematische verloven. Je kan ook besluiten om deeltijds te werken. Misschien heb je zelfs mogelijkheden om (deels) van thuis uit te werken.

Tijdskrediet, loopbaanonderbreking en thematische verloven

Voor de uitkeringen verwijzen we naar de rubriek Financieel op deze website.
Voor meer informatie hierover kan je ook terecht bij je vakbond.

  Tijdskrediet   privé-sector

  www.vlaanderen/be/nl/werk
  www.rva.be

Via het systeem van tijdskrediet kan je als werknemer in de privésector meer tijd vrijmaken voor jezelf. Tijdskrediet opnemen betekent dat je voor een bepaalde tijd ofwel 4/5 of halftijds gaat werken ofwel niet meer gaat werken. Tijdens het tijdskrediet kan een uitkering van de RVA ervoor zorgen dat het loonverlies deels wordt opgevangen. Dit geldt niet voor alle vormen van tijdskrediet.

  Het tijdskrediet is een recht tenzij je in een omgeving werkt met minder dan tien werknemers. In dat geval heb je de goedkeuring van je werkgever nodig. Ook kan deze in bepaalde gevallen beslissen om de startdatum van je tijdskrediet uit te stellen.

Vanaf het moment dat je je aanvraag hebt gedaan tot drie maanden na afloop van je tijdskrediet ben je beschermd tegen ontslag.

Er bestaan twee soorten tijdskrediet.

Vanaf 1 april 2017 is het opnemen van tijdskrediet zonder motief niet meer mogelijk.

Met motief
Vanaf 1 juni 2017 zijn er zes motieven om tijdkrediet met motief op te nemen. Vijf zorgmotieven en één opleidingsmotief.

 Motieven

  • zorg voor je kind dat jonger is dan 8 jaar
  • zorg voor je gehandicapte kind dat jonger is dan 21 jaar
  • zorg of bijstand voor je zwaar ziek minderjarig kind of voor een zwaar ziek minderjarig kind dat deeluitmaakt van je gezin
  • zorg of bijstand voor een ernstig ziek gezinslid (personen waarmee je samenwoont) of een familielid (bloedverwanten: kinderen, ouders, grootouders, kleinkinderen, broers of zussen of aanverwanten: schoonouders, stiefouders, stiefkinderen …
  • palliatieve zorg voor personen die lijden aan een ongeneeslijke ziekte en terminaal zijn
  • het volgen van een erkende opleiding

  Voorwaarden

    Loopbaanvoorwaarden

  • minstens 2 jaar bij dezelfde werkgever gewerkt hebben, tenzij dit tijdskrediet volgt op ouderschapsverlof en als je de maximumduur van het vergoede ouderschapsverlof voor al je kinderen hebt uitgeput.
    Tewerkstellingsvoorwaarden

  • om recht te hebben op 1/2de en 1/5de tijdskrediet moet je tijdens de 12 maanden vóór de kennisgeving in een bepaald arbeidsregime hebben gewerkt: minstens 3/4de als je halftijds wil onderbreken en minstens voltijds als je 1/5de wil onderbreken. Als je in die laatste 12 maanden ziek geweest bent of een thematisch verlof hebt opgenomen, dan gelden verzachtende omstandigheden zodat je het tijdskrediet toch kan opnemen.
  • Bepaalde periodes worden gelijkgesteld: jaarlijkse vakantie, bevallingsrust, klein verlet en tijdelijke werkloosheid. Bij ziekte zijn de eerste 30 dagen gelijkgesteld.
  • Sommige periodes worden genegeerd of geneutraliseerd: ziekteperiodes langer dan 30 dagen tot maximum 5 maanden, arbeidsongeschiktheid na een arbeidsongeval of een beroepsziekte tot maximum 11 maanden, periodes van progressieve werkhervatting na een ziekte of arbeidsongeval, de thematische verloven en lopende of al genomen periodes van tijdskrediet zodat je niet opnieuw een voltijds jaar moet werken.

  Duur

  • Voor de zorgmotieven: maximum 51 maanden
  • Voor het opleidingsmotief: maximum 36 maanden
  • Als je je loopbaan in het verleden al eens onderbroken hebt door tijdskrediet of loopbaanonderbreking, worden deze periodes afgetrokken van de 51 of 36 maanden waar je vandaag recht op hebt.
  • Er is ook een minimumduur per motief en opnamevorm
  • Minimumduur Voltijds of halftijds 1/5de
    Zorg voor je kind jonger dan 8 jaar 3 maanden 6 maanden
    Zorg voor je gehandicapt kind jonger dan 21 jaar 3 maanden 6 maanden
    Zorg of bijstand voor een zwaar ziek minderjarig kind Per aanvraag min. 1 maand – max. 3 maanden Per aanvraag min. 1 maand – max. 3 maanden
    Zorg of bijstand voor een ernstig ziek gezins- of familielid Per aanvraag min. 1 maand – max. 3 maanden Per aanvraag min. 1 maand – max. 3 maanden
    Palliatieve zorg 1 maand 1 maand
    Opleiding 3 maanden 3 maanden

  Als je tijdskrediet met motief opneemt, krijg je een vervangingsinkomen via de RVA. Als je een onderbrekingsuitkering krijgt, telt de periode dat je niet of minder werkt in sommige gevallen toch gewoon mee voor de berekening van je pensioen. Neem voor meer informatie contact op met de Pensioenlijn via   1765 (gratis).

  Aanmoedigingspremies. Als je een vervangingsinkomen via de RVA krijgt, kan je in bepaalde gevallen ook aanspraak maken op een aanmoedigingspremie van de Vlaamse overheid als je in Vlaanderen bent tewerkgesteld. Dat is een aanvullende uitkering, boven op de onderbrekingsuitkering die je krijgt van de RVA. De regelgeving verschilt, afhankelijk van de sector waarin je werkt: openbare sector, privé of social profit. Opgelet! Je moet deze premies zelf aanvragen.

 

Eindeloopbaan
Een specifieke vorm van tijdskrediet is het eindeloopbaanstelsel of de zogenaamde landingsbaan.

  • Je kan tijdskrediet eindeloopbaan in een beperkt aantal gevallen opnemen vanaf 50 jaar in een halftijdse of 1/5de vorm maar je hebt geen recht op een uitkering.
  • Vanaf 55 jaar geldt een algemeen recht op een landingsbaan in halftijdse of 1/5de vorm en ook hier heb je in principe geen recht op een uitkering. Maar er zijn voorlopig wel vijf uitzonderingen op deze regel: tewerkgesteld in een onderneming in moeilijkheden of in herstructurering; in de afgelopen 10 (15) jaar gedurende 5 (7) jaar een zwaar beroep (nachtarbeid, ploegenarbeid, onderbroken diensten) uitgeoefend; 20 jaar nachtarbeid gedaan; tewerkgesteld in de bouw met geattesteerde medische ongeschiktheid; als loontrekkende een loopbaan van 35 jaar kunnen voorleggen. Dit alles moet wel opgenomen zijn in een sector- of ondernemings-cao. Zoniet is de toeggangsleeftijd vastgelegd op 57 jaar in 2017, 58 jaar in 2018 en 60 jaar in 2019. Komt er eind 2018 geen nieuw akkoord dan wordt de leeftijd naar 60 jaar verhoogd. De landingsbaan op 55 jaar na 35 loopbaan leidt tot pensioenverlies omwille van een beperkte gelijkstelling.
  • Elke 60-jarige werknemer heeft recht op een halftijdse of 1/5de vorm van tijdskrediet tot aan de pensioenleeftijd en met recht op een uitkering.
  •   Voorwaarden

      Loopbaanvoorwaarden

    • je moet een loopbaan van 25 jaar kunnen voorleggen en minstens 2 jaar bij dezelfde werkgever gewerkt hebben (je kan met je werkgever overeenkomen om de anciënniteitsvoorwaarde inn te korten)

      Tewerkstellingsvoorwaarden

    • je moet in de laatste 24 maanden voltijds gewerkt hebben voor een aanvraag van 1/5de en 3/4de voor een halftijdse vorm
    • ook hier worden bepaalde periodes gelijkgesteld of geneutraliseerd

      Aanmoedigingspremies
    Onder bepaalde voorwaarden kan je een aanmoedigingspremie bekomen bij een landingsbaan in de social-profitsector.

  Hoe tijdskrediet aanvragen?

Breng je werkgever op de hoogte

  • 3 maanden vooraf als het bedrijf waar je werkt, meer dan 20 werknemers telt
  • 6 maanden vooraf als het bedrijf waar je werkt, 20 werknemers of minder telt.

Als je werkgever het tijdskrediet heeft toegekend en je wil een uitkering van de RVA krijgen, vul dan het aanvraagformulier in. Dat kan online of op papier (zie rechterkolom voor het juiste formulier). Stuur het volledig ingevulde en ondertekende formulier daarop, bij voorkeur aangetekend, naar   je plaatselijke RVA-kantoor

Neem voor meer informatie over de verschillende vormen van tijdskrediet contact op met je personeelsdienst, je vakbond of je plaatselijke RVA-kantoor


  Loopbaanonderbreking   openbare sector en onderwijs

Ook in de openbare sector bestaat een systeem om tijdelijk minder te werken. De voorwaarden hangen af van de overheid en de openbare dienst waarin je werkt en van je statuut.

  www.vlaanderen/be/nl/werk
  contractuele en statutaire werknemers van de lokale en provinciale besturen en voor contractuele werknemers bij de andere overheidsbesturen
  autonome overheidsbedrijven

  personeelsleden van het onderwijs en de centra voor leerlingenbegeleiding
  statutaire werknemers van de openbare besturen

  Voorwaarden

  • geen voorwaarden

  Duur

  • helemaal niet werken
  • of halftijds werken
  • of in bepaalde gevallen 4/5, 3/4, 2/3 werken
  • maximaal 60 maanden, in periodes van 3 maanden tot maximaal 5 jaar gespreid over heel je loopbaan
  • de specifieke thematische vormen van loopbaanonderbreking (ouderschapsverlof, verlof voor medische bijstand, palliatief verlof) worden niet meegeteld in de berekening van dat maximumkrediet

  Als je loopbaanonderbreking opneemt, kan je een vervangingsinkomen krijgen via de RVA. Als je een onderbrekingsuitkering krijgt, telt de periode dat je niet of minder werkt in sommige gevallen toch gewoon mee voor de berekening van je pensioen. Neem voor meer informatie contact op met de Pensioenlijn via   1765 (gratis).

  Aanmoedigingspremies. Als je een vervangingsinkomen via de RVA krijgt, kan je in bepaalde gevallen ook aanspraak maken op een aanmoedigingspremie van de Vlaamse overheid als je in Vlaanderen bent tewerkgesteld. Dat is een aanvullende uitkering, boven op de onderbrekingsuitkering die je krijgt van de RVA. De regelgeving verschilt, afhankelijk van in welke sector (openbare, privé of social profit) je werkt. Opgelet! Je moet deze premies zelf aanvragen.

  Hoe loopbaanonderbreking aanvragen?

Breng je werkgever 3 maanden vooraf op de hoogte.

Om een uitkering van de RVA aan te vragen, moet je het aanvraagformulier invullen en opsturen ten laatste 2 maanden na het begin van je loopbaanonderbreking. Dat kan ook online. Stuur het volledig ingevulde en ondertekende formulier daarop, bij voorkeur aangetekend, naar   je plaatselijke RVA-kantoor

Neem voor meer informatie over de verschillende vormen van loopbaanonderbreking contact op met je personeelsdienst, je vakbond of je plaatselijke RVA-kantoor.


  Thematische verloven

  www.vlaanderen/be/nl/werk

Naast het algemene verlofstelsel van tijdskrediet of loopbaanonderbreking bestaan er ook verlofstelsels die gebonden zijn aan een specifieke reden. Deze zogenaamde thematische verloven staan helemaal los van het recht op tijdskrediet of loopbaanonderbreking. Bovendien zijn de toelatingsvoorwaarden soepeler, hebben ze een kortere maximumduur en geven ze recht op een hogere uitkering. Het zijn dus extra verloven.

Bij opname van een thematisch verlof, behoud je je volledige sociale rechten (pensioen, werkloosheidsvergoeding, ziekte-uitkering). Het aantal vakantiedagen, het vakantiegeld en eindejaarspremie worden wel berekend volgens het nieuwe uurrooster en het deeltijds loon.

Ouderschapsverlof
Beide ouders hebben recht op vier maanden ouderschapsverlof per kind. Je kan dit opnemen tot het kind 12 jaar is. Als je kind een fysieke of mentale handicap van minstens 66% heeft of minstens 4 punten in de eerste pijler op de medisch-sociale schaal, is die leeftijdsgrens 21 jaar. Terwijl je het ouderschapsverlof opneemt, krijg je een vervangingsinkomen via de RVA. Ouderschapsverlof is een recht dat niet geweigerd kan worden door de werkgever. Het kan wel met maximaal 6 maanden worden uitgesteld, op voorwaarde dat je werkgever daarvoor gegronde redenen heeft.

  www.vlaanderen/be/nl/werk
  ouderschapsverlof op de website van de RVA

  Voorwaarden

  • de biologische moeder of biologische vader
  • de ouder die het kind erkend heeft
  • de adoptieouder.

  Duur/opnamemogelijkheden

  • helemaal niet werken gedurende 4 maanden, naar keuze op te splitsen per maand of een veelvoud ervan
  • halftijds werken gedurende 8 maanden, naar keuze op te splitsen in perioden van minimaal 2 maanden of een veelvoud ervan
  • enkel voor voltijdse werknemers: het 1/5 ouderschapsverlof kan bekomen worden gedurende een periode van maximum 20 maanden., die kunnen worden opgesplitst in periodes van 5 maanden of een veelvoud (5, 10, 15 of 20 maanden)

  Aanmoedigingspremies. Als je een vervangingsinkomen via de RVA krijgt, kan je in bepaalde gevallen ook aanspraak maken op een aanmoedigingspremie van de Vlaamse overheid als je in Vlaanderen bent tewerkgesteld. Dat is een aanvullende uitkering, boven op de onderbrekingsuitkering die je krijgt van de RVA. De regelgeving verschilt, afhankelijk van de sector waarin je werkt: openbare sector, privé of social profit. Opgelet! Je moet deze premies zelf aanvragen.

Verlof voor
medische bijstand
Als je voor een zwaar ziek familielid wil zorgen, kun je verlof voor medische bijstand nemen. Werk je in de privésector, dan is verlof voor medische bijstand een recht dat niet geweigerd kan worden. In de openbare sector is dat niet altijd het geval. Tijdens het verlof voor medische bijstand krijg je een vervangingsinkomen van de RVA.

  www.vlaanderen/be/nl/werk
  verlof voor medische bijstand op de website van de RVA

  Voorwaarden

  • voor de personen met wie je samenwoont
  • voor familieleden tot de tweede graad: kinderen, ouders, broers en zussen, grootouders, kleinkinderen …)
  • voor aanverwanten tot de eerste graad: schoon- of stiefouders en schoon- of stiefkinderen; voortaan geldt het ook voor ouders en kinderen van de partner waarmee je wettelijk samenwoont

  Duur

    Maximumduur

    • in periodes van 1 tot 3 maanden
    • helemaal niet werken: in totaal maximaal 12 maanden verlof krijgen
    • halftijds of 4/5 werken: in totaal maximaal 24 maanden verlof krijgen

      Als alleenstaande ouder en je moet zorgen voor een kind (jonger dan 16) dat in het ziekenhuis is opgenomen:

    • de maximumperiode wordt verdubbeld
    • je kan het verlof ook per week opnemen

      Minimumduur
    • Minimumduurtijd: minimum 1 maand en maximum 3 maanden per aanvraag, behalve bij hospitalisatie kind

  Aanmoedigingspremies. Als je een vervangingsinkomen via de RVA krijgt, kan je in bepaalde gevallen ook aanspraak maken op een aanmoedigingspremie van de Vlaamse overheid als je in Vlaanderen bent tewerkgesteld. Dat is een aanvullende uitkering, boven op de onderbrekingsuitkering die je krijgt van de RVA. De regelgeving verschilt, afhankelijk van de sector waarin je werkt: openbare sector, privé of social profit. Opgelet! Je moet deze premies zelf aanvragen.

Palliatief verlof
Als je palliatieve zorg wil verstrekken aan ongeneeslijke zieke, terminale patiënt, kan je palliatief verlof nemen. Palliatief verlof is een recht dat niet geweigerd kan worden. Je hoeft er geen toestemming voor te krijgen van je werkgever. Tijdens het palliatief verlof krijg je een vervangingsinkomen via de RVA.

  www.vlaanderen/be/nl/werk
  palliatief verlof op de website van de RVA

  Voorwaarden

  • de persoon aan wie je palliatieve zorg verstrekt, hoeft geen gezins- of familielid te zijn. Het kan dus ook een vriend zijn.

  Duur

  • 1 maand per patiënt
  • verlengbaar met een extra maand als je een attest van de dokter kan voorleggen
  • helemaal niet werken, ofwel halftijds werken (je moet minstens een 3/4de uurrooster hebben) ofwel 4/5 werken (je moet voltijds werken)

  Aanmoedigingspremies. Als je een vervangingsinkomen via de RVA krijgt, kan je in bepaalde gevallen ook aanspraak maken op een aanmoedigingspremie van de Vlaamse overheid als je in Vlaanderen bent tewerkgesteld. Dat is een aanvullende uitkering, boven op de onderbrekingsuitkering die je krijgt van de RVA. De regelgeving verschilt, afhankelijk van de sector waarin je werkt: openbare sector, privé of social profit.. Opgelet! Je moet deze premies zelf aanvragen.

Deeltijds werken

  deeltijdse arbeid

  Brochure “Wegwijs in … de deeltijdse arbeid” – pdf</p >

Misschien is deeltijds werken wel een oplossing voor jou om je werk en gezin beter te kunnen combineren. Via de stelsels van tijdskrediet en ouderschapsverlof, kan je al deeltijds werken voor een bepaalde periode. Als die mogelijkheden zijn uitgeput, kan je misschien je arbeidsduur aanpassen in overleg met je werkgever. Opgelet, dit kan wel gevolgen hebben voor je latere rechten op een werkloosheidsuitkering en voor je pensioensopbouw. Alles hangt af van het statuut waarin je terecht komt. Zo kan je vrijwillig deeltijds werken, deeltijds werken met behoud van rechten of deeltijds werken maar gelijkgesteld met een voltijdse werknemer.

  Vraag daarom zeker eerst om advies bij je vakbond of bij de RVA.

Als je als werkloze opnieuw aan de slag gaat in een deeltijdse baan, dan kan je onder bepaalde voorwaarden, boven op je deeltijdse nettoloon, een extra uitkering van de RVA krijgen. Door die inkomensgarantie-uitkering (IGU) heb je de garantie dat je totale inkomen op zijn minst gelijk is aan de werkloosheidsuitkering die je kreeg voordat je weer aan het werk ging.
  Inkomensgarantie-uitkering (IGU)

  Voorwaarden

    Deeltijds loon
  • je hebt recht op de UGU indien je normaal gemiddeld brutomaandloon is lager dan 1.562,59 euro en je loon voor de beschouwde maand is ook lager dan 1.562,59 euro
    • Uurrooster

    • je deeltijdse werkregime is niet meer dan 4/5
      Beschikbaarheid

      Voor de deeltijdse werknemer met behoud van rechten:

    Deze werknemer werkt deeltijds maar wordt gelijkgesteld met een voltijdse werknemer.
    Je hebt dan recht op IGU als je:

    • ingeschreven blijft als voltijds werkzoekende en beschikbaar blijft voor een voltijdse baan
    • aan je werkgever hebt gevraagd om een voltijdse baan te krijgen als die in de onderneming zou vrijkomen
    • je werkgever vraagt om je arbeidsovereenkomst aan te passen wanneer je regelmatig meer uren moet werken dan je zou moeten

      Voor de vrijwillig deeltijdse werknemer

    Deze werknemer wordt niet gelijkgesteld met een voltijdse werknemer. Als volledig werkloze krijgt je geen volle uitkeringen maar halve in functie van het uurrooster waarin je tewerkgesteld was.
    Je hebt recht op de IGU wanneer je:

    • ingeschreven bent en blijft als werkzoekende en beschikbaar bent en blijft voor een passende job op de arbeidsmarkt; een passende jol wil zeggen dat het gemiddeld wekelijks aantal arbeidsuren van de aangeboden baan niet meer bedraagt dan het aantal uren op basis waarvan je het recht hebt geopend op halve uitkeringen plus zes
    • aan de werkgever hebt gevraagd om een passende job te krijgen die in de onderneming zou vrij vrijkomen
    • je werkgever vraagt om je arbeidsovereenkomst aan te passen wanneer je regelmatig meer uren moet werken dan je zou moeten

    Thuiswerken / telewerken

      Wegwijs in telewerk invoeren in een onderneming – pdf

    Welzijn op het werk en thuisarbeid

      Er is een verschil tussen thuiswerken en telewerken:

    • Thuiswerkers verrichten tegen loon arbeid onder het gezag van een werkgever, in hun woonplaats of op elke andere door hen gekozen plaats, zonder dat zij onder het toezicht of de rechtstreekse controle van deze werkgever staan.
    • Telewerk kan kaderen in een overeenkomst voor tewerkstelling van thuiswerkers, maar in de meeste gevallen is het een uitvoeringsmodaliteit van een gewone arbeidsovereenkomst. De cao’s nr. 85 en 85 bis zien telewerk als een middel om door een betere werkorganisatie oplossingen te vinden voor mobiliteitsproblemen en de combinatie werk en gezin.

    Thuis werken kan een interessante manier zijn om een druk leven beter te beheersen. Bedenk wel dat er ook een aantal nadelen aan verbonden zijn, vooral als je voltijds van thuis uit werkt.

     

    Het belangrijkste nadeel is dat thuis meteen ook de werkplaats wordt. Daardoor is er geen plek meer om “thuis” te komen. Ook loop je sociaal contact met de collega’s mis. Het is daarom waarschijnlijk een beter idee om, als het mogelijk is, de werkgever te vragen om een aantal dagen per week thuis te werken en de andere dagen op de gewone werkplek.

    Als je een aantal dagen per week van thuis uit werkt, moet dat in je schriftelijke overeenkomst (contract) staan. Daarin moet staan hoe de werkgever de kosten die je maakt door thuis te werken, vergoedt, hoe het loon wordt berekend, hoe het verlof wordt geregeld, …

    Uit de Werkbaarheidsmonitor 2016 blijkt dat werknemers die telethuiswerken (1 op 5 in Vlaanderen) vaker werkstress hebben.

      Let op voor zoekertjes die je aansporen om van thuis uit te werken en zo “je inkomen te verdubbelen”. Vaak is het niet duidelijk wat er precies van je verwacht wordt. Veel van de organisaties die je in die zoekertjes tegenkomt, verwachten dat je hen betaalt om te kunnen beginnen met het thuiswerk. Soms moet je zelfs betalen om meer informatie te krijgen of zijn er enkel dure 0900-nummers voor verdere inlichtingen. Bedenk ook dat het meestal veel tijd in beslag neemt voor je voldoende verdient.

    Het is ook belangrijk in zo’n gevallen om na te gaan wat je statuut is. Als de organisatie rechtstreeks aan jou betaalt, ben je een werknemer en moet er een arbeidsovereenkomst zijn. De werkgever (de organisatie) moet dan werkgeversbijdragen betalen en je bouwt alle bijhorende rechten (werkloosheidsuitkering, pensioen,..) op. Als de organisatie je niet betaalt, werk je als zelfstandige en heb je een aantal verplichtingen.
    Meer informatie over als zelfstandige aan de slag te gaan.

    Pas ook heel hard op voor systemen van piramideverkoop, netwerkmarketing en kettingverkoop.

    Als de organisatie je geen of onvoldoende informatie geeft over je statuut en over wat je allemaal moet doen om bv. in orde zijn met de sociale zekerheid, ga dan niet in op het op het eerste zicht aanlokkelijke aanbod.