Werk en gezin combineren

Werk en gezin combineren, het is een aartsmoeilijke opgave, vooral voor alleenstaande ouders. Er zijn een paar mogelijkheden om de combinatie beter te laten verlopen. Zo kan je tijdelijk minder gaan werken dankzij allerhande verlofstelsel zoals tijdskrediet, loopbaanonderbreking en thematische verloven. Je kan ook besluiten om deeltijds te werken. Misschien heb je zelfs mogelijkheden om (deels) van thuis uit te werken.

Tijdskrediet, loopbaanonderbreking en thematische verloven

  Tijdskrediet   privé-sector

  www.vlaanderen/be/nl/werk
  www.rva.be

Via het systeem van tijdskrediet kan je als werknemer in de privésector meer tijd vrijmaken voor jezelf. Tijdskrediet opnemen betekent dat je voor een bepaalde tijd ofwel 4/5 of halftijds gaat werken ofwel niet meer gaat werken. Tijdens het tijdskrediet kan een uitkering van de RVA ervoor zorgen dat het loonverlies deels wordt opgevangen. Dit geldt niet voor alle vormen van tijdskrediet.

  Het tijdskrediet is een recht tenzij je in een omgeving werkt met minder dan tien werknemers. In dat geval heb je de goedkeuring van je werkgever nodig. Ook kan deze in bepaalde gevallen beslissen om de startdatum van je tijdskrediet uit te stellen.

Vanaf het moment dat je je aanvraag hebt gedaan tot drie maanden na afloop van je tijdskrediet ben je beschermd tegen ontslag.

Er bestaan drie soorten tijdskrediet.

Zonder motief

Met het tijdskrediet zonder motief kunt je een tijdlang minder of niet werken zonder dat je daar een specifieke reden voor hoeft te geven.

  Voorwaarden

  • minstens 5 jaar als loontrekkende
  • en minstens 2 jaar bij je huidige werkgever gewerkt hebben.

  Duur

  • helemaal niet werken gedurende 12 maanden
  • halftijds werken gedurende 24 maanden (als je al minstens 3/4 werkt)
  • 4/5 werken gedurende 60 maanden (als je al voltijds werkt)
  • de specifieke thematische vormen van tijdskrediet (ouderschapsverlof, verlof voor medische bijstand, palliatief verlof) worden niet meegeteld in de berekening van dat maximumkrediet

  Sinds 1 januari 2015 zijn voor het tijdskrediet zonder motief de RVA-uitkering en de gelijkschakeling voor de berekening van het pensioen weggevallen. Het tijdskrediet zonder motief is daardoor nu veeleer een vorm van onbetaald verlof dan een tijdskrediet.

Met motief

Naast het tijdskrediet zonder motief, kan je, voor bepaalde redenen, ook tijdskrediet met motief opnemen.

  Redenen

  • om een erkende opleiding te volgen (maximum 36 maanden)
  • om te zorgen voor je kind dat jonger is dan 8 jaar (maximum 48 maanden)
  • om te zorgen voor een ernstig ziek gezins- of familielid tot de 2de graad (maximum 48 maanden)
  • om palliatieve zorgen te verstrekken (maximum 48 maanden)
  • om te zorgen voor je gehandicapte kind dat jonger is dan 21 jaar. (maximum 48 maanden)

  Voorwaarden

  • minstens 2 jaar bij dezelfde werkgever gewerkt hebben, tenzij dit tijdskrediet volgt op ouderschapsverlof

  Duur

  • varieert, naargelang van het motief, van 36 tot 48 maanden
  • de specifieke thematische vormen van tijdskrediet (ouderschapsverlof, verlof voor medische bijstand, palliatief verlof) worden niet meegeteld in de berekening van dat maximumkrediet

  Als je tijdskrediet met motief opneemt, krijg je een vervangingsinkomen via de RVA. Als je een onderbrekingsuitkering krijgt, telt de periode dat je niet of minder werkt in sommige gevallen toch gewoon mee voor de berekening van je pensioen. Neem voor meer informatie contact op met de Pensioenlijn via   1765 (gratis).

  Aanmoedigingspremies. Als je een vervangingsinkomen via de RVA krijgt, kan je in bepaalde gevallen ook aanspraak maken op een aanmoedigingspremie van de Vlaamse overheid als je in Vlaanderen bent tewerkgesteld. Dat is een aanvullende uitkering, boven op de onderbrekingsuitkering die je krijgt van de RVA. De regelgeving verschilt, afhankelijk van de sector waarin je werkt: openbare sector, privé of social profit. Opgelet! Je moet deze premies zelf aanvragen.

Eindeloopbaan

Een specifieke vorm van tijdskrediet is het eindeloopbaanstelsel. Als je 60 jaar of ouder bent, dan kan je mogelijk tot je pensioen tijdskrediet in het eindeloopbaanstelsel nemen. Dat betekent dat je tot je pensioen deeltijds kunt werken, ook als je na je 65ste blijft werken.

In sommige gevallen kan dat al vanaf 55 jaar, onder meer als je in een onderneming in moeilijkheden of in herstructurering werkt of als je een bepaald aantal jaar een zwaar beroep hebt uitgeoefend.

  Hoe tijdskrediet aanvragen?

Breng je werkgever op de hoogte

  • 3 maanden vooraf als het bedrijf waar je werkt, meer dan 20 werknemers telt
  • 6 maanden vooraf als het bedrijf waar je werkt, 20 werknemers of minder telt.

Als je werkgever het tijdskrediet heeft toegekend en je wil een uitkering van de RVA krijgen, vul dan het aanvraagformulier in. Dat kan online of op papier (zie rechterkolom voor het juiste formulier). Stuur het volledig ingevulde en ondertekende formulier daarop, bij voorkeur aangetekend, naar   je plaatselijke RVA-kantoor

Neem voor meer informatie over de verschillende vormen van tijdskrediet contact op met je personeelsdienst, je vakbond of je plaatselijke RVA-kantoor


  Loopbaanonderbreking   openbare sector en onderwijs

Ook in de openbare sector bestaat een systeem om tijdelijk minder te werken. De voorwaarden hangen af van de overheid en de openbare dienst waarin je werkt en van je statuut.

  www.vlaanderen/be/nl/werk
  contractuele en statutaire werknemers van de lokale en provinciale besturen en voor contractuele werknemers bij de andere overheidsbesturen
  autonome overheidsbedrijven

  personeelsleden van het onderwijs en de centra voor leerlingenbegeleiding
  statutaire werknemers van de openbare besturen

  Voorwaarden

  • geen voorwaarden

  Duur

  • helemaal niet werken
  • of halftijds werken
  • of in bepaalde gevallen 4/5, 3/4, 2/3 werken
  • maximaal 60 maanden, in periodes van 3 maanden tot maximaal 5 jaar gespreid over heel je loopbaan
  • de specifieke thematische vormen van loopbaanonderbreking (ouderschapsverlof, verlof voor medische bijstand, palliatief verlof) worden niet meegeteld in de berekening van dat maximumkrediet

  Als je loopbaanonderbreking opneemt, kan je een vervangingsinkomen krijgen via de RVA. Als je een onderbrekingsuitkering krijgt, telt de periode dat je niet of minder werkt in sommige gevallen toch gewoon mee voor de berekening van uw pensioen. Neem voor meer informatie contact op met de Pensioenlijn via   1765 (gratis).

  Aanmoedigingspremies. Als je een vervangingsinkomen via de RVA krijgt, kan je in bepaalde gevallen ook aanspraak maken op een aanmoedigingspremie van de Vlaamse overheid als je in Vlaanderen bent tewerkgesteld. Dat is een aanvullende uitkering, boven op de onderbrekingsuitkering die je krijgt van de RVA. De regelgeving verschilt, afhankelijk van in welke sector (openbare, privé of social profit) je werkt. Opgelet! Je moet deze premies zelf aanvragen.

  Hoe loopbaanonderbreking aanvragen?

Breng je werkgever 3 maanden vooraf op de hoogte.

Om een uitkering van de RVA aan te vragen, moet je het aanvraagformulier invullen en opsturen ten laatste 2 maanden na het begin van je loopbaanonderbreking. Dat kan ook online. Stuur het volledig ingevulde en ondertekende formulier daarop, bij voorkeur aangetekend, naar   je plaatselijke RVA-kantoor

Neem voor meer informatie over de verschillende vormen van loopbaanonderbreking contact op met je personeelsdienst, je vakbond of je plaatselijke RVA-kantoor.


  Thematische verloven

  www.vlaanderen/be/nl/werk

Naast het algemene verlofstelsel van tijdskrediet of loopbaanonderbreking bestaan er ook verlofstelsels die gebonden zijn aan een specifieke reden. Deze verloven staan helemaal los van het recht op tijdskrediet of loopbaanonderbreking. Bovendien zijn de toelatingsvoorwaarden soepeler, hebben ze een kortere maximumduur en geven ze recht op een hogere uitkering.

Ouderschapsverlof

Beide ouders hebben recht op vier maanden ouderschapsverlof per kind. Je kan dit opnemen tot het kind 12 jaar is. Als je kind een fysieke of mentale handicap van minstens 66% heeft, is die leeftijdsgrens 21 jaar. Terwijl je het ouderschapsverlof opneemt, krijg je een vervangingsinkomen via de RVA. Ouderschapsverlof is een recht dat niet geweigerd kan worden door de werkgever. Het kan wel met maximaal 6 maanden worden uitgesteld, op voorwaarde dat je werkgever daarvoor gegronde redenen heeft.

  www.vlaanderen/be/nl/werk
  ouderschapsverlof op de website van de RVA

  Voorwaarden

  • de biologische moeder of biologische vader
  • de ouder die het kind erkend heeft
  • de adoptieouder.

  Duur

  • helemaal niet werken gedurende 4 maanden, naar keuze op te splitsen per maand
  • halftijds werken gedurende 8 maanden, naar keuze op te splitsen in perioden van minimaal 2 maanden
  • 4/5 werken gedurende 20 maanden, naar keuze op te splitsen in periodes van 5 maanden

  Aanmoedigingspremies. Als je een vervangingsinkomen via de RVA krijgt, kan je in bepaalde gevallen ook aanspraak maken op een aanmoedigingspremie van de Vlaamse overheid als je in Vlaanderen bent tewerkgesteld. Dat is een aanvullende uitkering, boven op de onderbrekingsuitkering die je krijgt van de RVA. De regelgeving verschilt, afhankelijk van de sector waarin je werkt: openbare sector, privé of social profit. Opgelet! Je moet deze premies zelf aanvragen.

Verlof voor
medische bijstand

Als je voor een zwaar ziek familielid wil zorgen, kun je verlof voor medische bijstand nemen. Werk je in de privésector, dan is verlof voor medische bijstand een recht dat niet geweigerd kan worden. In de openbare sector is dat niet altijd het geval. Tijdens het verlof voor medische bijstand krijg je een vervangingsinkomen van de RVA.

  www.vlaanderen/be/nl/werk
  verlof voor medische bijstand op de website van de RVA

  Voorwaarden

  • voor de personen met wie je samenwoont
  • voor familieleden tot de tweede graad: kinderen, ouders, broers en zussen, grootouders, kleinkinderen …)

  Duur

  • in periodes van 1 tot 3 maanden
  • helemaal niet werken: in totaal maximaal 12 maanden verlof krijgen
  • halftijds of 4/5 werken: in totaal maximaal 24 maanden verlof krijgen

  Als alleenstaande ouder en je moet zorgen voor een kind (jonger dan 16) dat in het ziekenhuis is opgenomen:

  • de maximumperiode wordt verdubbeld
  • je kan het verlof ook per week opnemen

  Aanmoedigingspremies. Als je een vervangingsinkomen via de RVA krijgt, kan je in bepaalde gevallen ook aanspraak maken op een aanmoedigingspremie van de Vlaamse overheid als je in Vlaanderen bent tewerkgesteld. Dat is een aanvullende uitkering, boven op de onderbrekingsuitkering die je krijgt van de RVA. De regelgeving verschilt, afhankelijk van de sector waarin je werkt: openbare sector, privé of social profit. Opgelet! Je moet deze premies zelf aanvragen.

Palliatief verlof

Als je palliatieve zorg wil verstrekken aan ongeneeslijke zieke, terminale patiënt, kan je palliatief verlof nemen. Palliatief verlof is een recht dat niet geweigerd kan worden. Je hoeft er geen toestemming voor te krijgen van je werkgever. Tijdens het palliatief verlof krijg je een vervangingsinkomen via de RVA.

  www.vlaanderen/be/nl/werk
  palliatief verlof op de website van de RVA

  Voorwaarden

  • de persoon aan wie je palliatieve zorg verstrekt, hoeft geen gezins- of familielid te zijn. Het kan dus ook een vriend zijn.

  Duur

  • 1 maand per patiënt
  • verlengbaar met een extra maand als je een attest van de dokter kan voorleggen
  • helemaal niet werken, ofwel halftijds werken ofwel 4/5 werken

  Aanmoedigingspremies. Als je een vervangingsinkomen via de RVA krijgt, kan je in bepaalde gevallen ook aanspraak maken op een aanmoedigingspremie van de Vlaamse overheid als je in Vlaanderen bent tewerkgesteld. Dat is een aanvullende uitkering, boven op de onderbrekingsuitkering die je krijgt van de RVA. De regelgeving verschilt, afhankelijk van de sector waarin je werkt: openbare sector, privé of social profit.. Opgelet! Je moet deze premies zelf aanvragen.

Deeltijds werken

  deeltijdse arbeid

  Brochure "Wegwijs in … de deeltijdse arbeid" – pdf

Misschien is deeltijds werken wel een oplossing voor jou om je werk en gezin beter te kunnen combineren. Via de stelsels van tijdskrediet en ouderschapsverlof, kan je al deeltijds werken voor een bepaalde periode. Als die mogelijkheden zijn uitgeput, kan je misschien je arbeidsduur aanpassen in overleg met je werkgever. Opgelet, dit kan wel gevolgen hebben voor je latere rechten op een werkloosheidsuitkering en voor je pensioensopbouw. Alles hangt af van het statuut waarin je terecht komt. Zo kan je vrijwillig deeltijds werken, deeltijds werken met behoud van rechten of deeltijds werken maar gelijkgesteld met een voltijdse werknemer.

  Vraag daarom zeker eerst om advies bij je vakbond of bij de RVA.

Als je als werkloze opnieuw aan de slag gaat in een deeltijdse baan, dan kan je onder bepaalde voorwaarden, boven op je deeltijdse nettoloon, een extra uitkering van de RVA krijgen. Door die inkomensgarantie-uitkering (IGU) heb je de garantie dat je totale inkomen (op zijn minst gelijk is aan de werkloosheidsuitkering die je kreeg voordat je weer aan het werk ging.
  Inkomensgarantie-uitkering

  Voorwaarden

  • je brutomaandloon is minder dan € 1501,82 euro als je ten minste 21 jaar bent
  • je deeltijdse werkregime is niet meer dan 4/5
  • je hebt geen recht meer op een loon ten laste van je vorige werkgever
  • je moet je werkgever vragen om je arbeidsovereenkomst aan te passen als je geregeld meer uren moet presteren dan in je arbeidsovereenkomst is vastgelegd.

Thuiswerken / telewerken

  De mobiele gendercel: thuiswerken

  Wegwijs in telewerk invoeren in een onderneming – pdf

Thuiswerken kan een interessante manier zijn om een druk leven beter te beheersen. Bedenk wel dat er ook een aantal nadelen aan verbonden zijn, vooral als je voltijds van thuis uit werkt.

Het belangrijkste nadeel is dat thuis meteen ook de werkplaats wordt. Daardoor is er geen plek meer om "thuis" te komen. Ook loop je sociaal contact met de collega’s mis. Het is daarom waarschijnlijk een beter idee om, als het mogelijk is, de werkgever te vragen om een aantal dagen per week thuis te werken en de andere dagen op de gewone werkplek.

Als je een aantal dagen per week van thuis uit werkt, moet dat in je schriftelijke overeenkomst (contract) staan. Daarin moet staan hoe de werkgever de kosten die je maakt door thuis te werken, vergoedt, hoe het loon wordt berekend, hoe het verlof wordt geregeld, …

  Let op voor zoekertjes die je aansporen om van thuis uit te werken en zo "je inkomen te verdubbelen". Vaak is het niet duidelijk wat er precies van je verwacht wordt. Veel van de organisaties die je in die zoekertjes tegenkomt, verwachten dat je hen betaalt om te kunnen beginnen met het thuiswerk. Soms moet je zelfs betalen om meer informatie te krijgen of zijn er enkel dure 0900-nummers voor verdere inlichtingen. Bedenk ook dat het meestal veel tijd in beslag neemt voor je voldoende verdient.

Het is ook belangrijk in zo’n gevallen om na te gaan wat je statuut is. Als de organisatie rechtstreeks aan jou betaalt, ben je een werknemer en moet er een arbeidsovereenkomst zijn. De werkgever (de organisatie) moet dan werkgeversbijdragen betalen en je bouwt alle bijhorende rechten (werkloosheidsuitkering, pensioen,..) op. Als de organisatie je niet betaalt, werk je als zelfstandige en heb je een aantal verplichtingen.
Meer informatie over als zelfstandige aan de slag te gaan.

Pas ook heel hard op voor systemen van piramideverkoop, netwerkmarketing en kettingverkoop.

Als de organisatie je geen of onvoldoende informatie geeft over je statuut en over wat je allemaal moet doen om bv. in orde zijn met de sociale zekerheid, ga dan niet in op het op het eerste zicht aanlokkelijke aanbod.